# 私試武學策問二首

类型：古籍独立作品
作者：苏辙
体裁：poem

## 原文

問：古之善戰者，必以兩擊一，既為之正，又為之奇。故我之受敵者一，而敵之受敵者二。我一而敵二，則我佚而敵勞，以佚擊勞，故曰：三軍之眾，可以使之必受敵而無敗。自唐季以來，古之陣法遺散而不講。今世用兵之將，置陣而不知奇正。夫置陣而不知奇正，猶作樂而不用五聲，飪食而不用五味，宮竭而商不繼，甘窮而酸不輔，一變而盡矣，不可復用也。今將推古法，求奇正之意而施之行陣，其亦可得歟？兵法曰：“先出合戰為正，後出為奇。”又曰：“奇亦為正之正，而正亦為奇之奇。”所謂奇正者，將合為一陣歟？將離為二陣歟？學者所宜辨之。

問：古稱淮陰侯善用兵，然觀其所以勝者，亦若有天幸焉。淮陰之攻趙也，廣武君請以輕兵絕其饟道而堅壁以老其師。其攻齊也，人或說龍且以相持不戰而陰招齊之亡城。此二計者，淮陰實難之，幸其計之不用，是以能克。然而使此計誠行，淮陰豈坐受縛者耶？其必有以待之，請言其說。

NewPP limit report

Parsed by mw‐web.codfw.main‐bc8dfbf79‐cfgw7

Cached time: 20260825162738

Cache expiry: 2592000

Cache expiry source: Template:PD‐old (currentyear)

Reduced expiry: false

Complications: [prevent‐selective‐update, show‐toc]

CPU time usage: 0.100 seconds

Real time usage: 0.170 seconds

Preprocessor visited node count: 216/1000000

Revision size: 759/2097152 bytes

Post‐expand include size: 28913/2097152 bytes

Template argument size: 178/2097152 bytes

Highest expansion depth: 8/100

Expensive parser function count: 0/500

Unstrip recursion depth: 0/20

Unstrip post‐expand size: 3477/5000000 bytes

Lua time usage: 0.041/10.000 seconds

Lua memory usage: 899438/52428800 bytes

Number of Wikibase entities loaded: 1/500

Transclusion expansion time report (%,ms,calls,template)

100.00%  153.667      1 -total

42.83%   65.819      1 Template:Header2

19.16%   29.441      1 Template:北宋作品

18.51%   28.444      1 Template:PD-old

17.70%   27.193      1 Template:License

14.73%   22.638      1 私試進士策問二十八首

9.48%   14.571      1 Template:Textquality

5.02%    7.718      1 殿試武舉策問一首

3.15%    4.848      1 Template:Plain_sister

2.09%    3.210      1 南省進士策問一首

Render ID e2c608eb-a0a1-11f1-bfc7-7bb0eff544e9

Saved in parser cache with key zhwikisource:pcache:192515:|#|:idhash:canonical!zh and timestamp 20260825162738 and revision id 1555659. Rendering was triggered because: page_view

## 白话译文

问：古代善于作战的人，必定用两倍兵力攻击一倍兵力，既设置正兵，又设置奇兵。所以我方承受敌人攻击的只有一部分，而敌人承受我方攻击的有两部分。我方一分而敌方二分，那么我方就安逸而敌方就疲劳，用安逸攻击疲劳，所以说：三军的众多兵力，可以让他们必定承受敌人攻击而不失败。自从唐末以来，古代的阵法散失而不被讲求。当今用兵的将领，布置阵势却不知道奇正。布置阵势却不知道奇正，就像演奏音乐却不使用五声，烹饪食物却不使用五味，宫音竭尽而商音不接续，甘味穷尽而酸味不辅助，一变就完了，不能再用了。现在将要推求古法，寻求奇正的含义而施行于行阵，大概也可以做到吧？兵法说：“先出合战为正，后出为奇。”又说：“奇也是正的正，而正也是奇的奇。”所谓的奇正，是将合为一个阵呢？还是将分为两个阵呢？这是学者应该辨明的。

问：古代称淮阴侯善于用兵，然而观察他所以取胜的原因，也好像有天幸。淮阴侯攻打赵国时，广武君请求用轻兵断绝他的粮道而坚壁以疲老他的军队。他攻打齐国时，有人劝说龙且相持不战而暗中招降齐国已亡的城邑。这两条计策，淮阴侯实在难以应对，幸而计策没有被采用，所以才能取胜。然而假使这些计策真的施行，淮阴侯岂会坐等被缚吗？他必定有应对的办法，请说说其中的道理。

NewPP limit report

Parsed by mw‐web.codfw.main‐bc8dfbf79‐cfgw7

Cached time: 20260825162738

Cache expiry: 2592000

Cache expiry source: Template:PD‐old (currentyear)

Reduced expiry: false

Complications: [prevent‐selective‐update, show‐toc]

CPU time usage: 0.100 seconds

Real time usage: 0.170 seconds

Preprocessor visited node count: 216/1000000

Revision size: 759/2097152 bytes

Post‐expand include size: 28913/2097152 bytes

Template argument size: 178/2097152 bytes

Highest expansion depth: 8/100

Expensive parser function count: 0/500

Unstrip recursion depth: 0/20

Unstrip post‐expand size: 3477/5000000 bytes

Lua time usage: 0.041/10.000 seconds

Lua memory usage: 899438/52428800 bytes

Number of Wikibase entities loaded: 1/500

Transclusion expansion time report (%,ms,calls,template)

100.00%  153.667      1 -total

42.83%   65.819      1 Template:Header2

19.16%   29.441      1 Template:北宋作品

18.51%   28.444      1 Template:PD-old

17.70%   27.193      1 Template:License

14.73%   22.638      1 私試進士策問二十八首

9.48%   14.571      1 Template:Textquality

5.02%    7.718      1 殿試武舉策問一首

3.15%    4.848      1 Template:Plain_sister

2.09%    3.210      1 南省進士策問一首

Render ID e2c608eb-a0a1-11f1-bfc7-7bb0eff544e9

Saved in parser cache with key zhwikisource:pcache:192515:|#|:idhash:canonical!zh and timestamp 20260825162738 and revision id 1555659. Rendering was triggered because: page_view

## 收录目录

- 《栾城集》 · 20
- 《栾城集》 · 42

原始页面：https://shishuguan.com/works/work-2ec03f2fb432c9decbb79973b8a9e12c
